In België bestaat er geen aparte wet op woningontruiming. Welke regels gelden, hangt af van de situatie. Na een overlijden beslissen de erfgenamen, met de notaris aan hun zijde. Bij een uithuiszetting zijn een vonnis en een gerechtsdeurwaarder nodig. Voor het afvoeren van de inboedel gelden de afvalregels van OVAM, en bij een gevaarlijke woning kan de burgemeester ingrijpen. Wie die regels kent, weet wat hij zelf moet beslissen en wat hij aan een vakman kan overlaten. Het zware werk zelf, zoals sorteren, afvoeren, reinigen en ontgeuren, laat je beter over aan een ploeg die dat dagelijks doet. Bij 't Vetzakske ontruimen en reinigen we woningen in heel Vlaanderen. We zijn 24/7 bereikbaar en werken discreet, met beschermingsmiddelen en milieuvriendelijke producten.
Kort samengevat
- Er is geen aparte ontruimingswet. Erfrecht, huurrecht, de regels voor gerechtsdeurwaarders, afvalregels en de regels over woningkwaliteit bepalen samen wat mag.
- Na een overlijden worden de wettelijke erfgenamen automatisch eigenaar van de goederen. Zij beslissen over de inboedel. Overleg wel eerst met de notaris voor je iets verkoopt of weggeeft.
- Een huurder op straat zetten mag alleen met een uitvoerbare titel, zoals een vonnis. Dat gebeurt via een gerechtsdeurwaarder, nooit door de verhuurder zelf.
- Laat je een opruimdienst sorteren en afvoeren, dan is die dienst volgens OVAM de afvalstoffenproducent. Jij hoeft dan zelf niet met containers en afvalstromen bezig te zijn.
- Is de woning echt gevaarlijk, dan kan de burgemeester een ontruiming bevelen of de woning onbewoonbaar verklaren.
Inhoudsopgave
- Geen aparte wet, wel vier sets regels
- Na een overlijden: wie mag de woning leegmaken?
- Een huurwoning na het overlijden van de huurder
- Gedwongen ontruiming: vonnis en gerechtsdeurwaarder
- Afval en inboedel: wat mag waar naartoe?
- Vervuilde of onveilige woning: wat mag de burgemeester?
- Stappenplan: de woning van een overleden ouder leegmaken
- Woningontruiming door 't Vetzakske
- Onze kijk: de wet regelt wie beslist, niet wie het werk doet
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Geen aparte wet, wel vier sets regels
Wie zoekt naar "de wet op woningontruiming", vindt die niet. Het begrip ontruiming komt in verschillende regelgeving terug, telkens met een andere betekenis. Daarom loopt het in de praktijk vaak mis: een familie denkt dat ze meteen alles mag weggooien, of een verhuurder denkt dat hij een woning na een overlijden zomaar mag leeghalen.
Deze tabel toont welke regels in welke situatie gelden:
| Situatie | Welke regels gelden | Wie beslist | Wat je zelf moet doen |
|---|---|---|---|
| Woning van een overleden ouder of familielid | Erfrecht (Burgerlijk Wetboek, boek 4) | De erfgenamen, met advies van de notaris | Notaris contacteren, inboedel in kaart brengen, aangifte van nalatenschap |
| Huurwoning van een overleden huurder | Gewestelijk huurrecht (Vlaanderen, Brussel, Wallonië) | Erfgenamen en verhuurder, bij problemen de vrederechter | Verhuurder verwittigen, inboedel laten weghalen |
| Huurder die niet vertrekt | Gerechtelijk recht | Vrederechter, uitgevoerd door de gerechtsdeurwaarder | Procedure starten, nooit zelf ontruimen |
| Afvoer van meubels en huisraad | Afvalregels van OVAM en de gemeente | Wie de sortering doet | Hergebruik eerst, correcte afvoer |
| Vervuilde of gevaarlijke woning | Nieuwe Gemeentewet, Vlaamse Codex Wonen, Brusselse Huisvestingscode | Burgemeester | Maatregelen opvolgen, woning laten herstellen en reinigen |
Hieronder lees je per situatie wat de regels inhouden en waar het in de praktijk vaak misgaat.
Na een overlijden: wie mag de woning leegmaken?
De erfgenamen worden automatisch eigenaar
Volgens artikel 4.3 van het Burgerlijk Wetboek worden de wettelijke erfgenamen automatisch eigenaar van de goederen, rechten en vorderingen van de overledene. Ze moeten dan ook de schulden en andere lasten van de nalatenschap betalen. Is er geen testament, dan bepaalt de wet wie erft. Dat gebeurt in vier groepen, waarbij een volgende groep pas erft als er in de vorige niemand is: eerst de kinderen en kleinkinderen, dan broers, zussen en ouders, daarna grootouders en ten slotte verdere familieleden.

Voor de inboedel betekent dat: de erfgenamen beslissen samen wat er met de meubels, kleding, papieren en waardevolle stukken gebeurt. Een broer of zus die de woning op eigen houtje leeghaalt, beslist dus over goederen die van alle erfgenamen samen zijn.
Eerst de notaris, dan de container
De notaris gaat eerst na of er een testament is. Daarna brengt hij de volledige nalatenschap in kaart en adviseert hij de nabestaanden. Volgens Vlaanderen.be gaat dat advies ook over de keuze om de erfenis te aanvaarden, te weigeren of te aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving. Dat laatste betekent dat je de erfenis aanvaardt, maar nooit meer schulden betaalt dan er bezittingen zijn.
Twijfel je of de nalatenschap meer schulden dan bezittingen bevat? Verkoop, schenk of verdeel dan niets voor je met de notaris hebt overlegd. De manier waarop je met de goederen omgaat, kan meetellen bij de vraag of je de erfenis hebt aanvaard. Je mag de woning wel al veiligstellen en laten reinigen, bijvoorbeeld na een lijkvinding of bij geurhinder.
Aangifte van nalatenschap
De erfgenamen moeten een aangifte van nalatenschap indienen voor de erfbelasting. Bij wie in Vlaanderen woonde, gebeurt dat bij de Vlaamse Belastingdienst. Bij wie in Brussel of Wallonië woonde, gebeurt dat bij de FOD Financiën, zo legt de FOD Financiën uit. Je mag de aangifte zelf invullen, maar veel families laten de notaris dat doen.
Praktisch gezien: maak foto's van elke kamer en een lijst van de waardevolle stukken voor de woning wordt leeggemaakt. Zo heeft de notaris een volledig beeld, en ontstaat er later geen discussie tussen erfgenamen. In onze gids woningontruiming voor nabestaanden lees je stap voor stap hoe je dat aanpakt.
Een huurwoning na het overlijden van de huurder
Woonde je vader of moeder in een huurwoning, dan speelt er een extra vraag: hoe lang loopt de huur nog en wanneer moet de woning leeg zijn? Sinds 2019 regelen de gewesten zelf het huurrecht voor woningen, en de regels verschillen per gewest.
In Vlaanderen
Het Vlaams Woninghuurdecreet bepaalt dat de huurovereenkomst automatisch eindigt na het overlijden van de laatste huurder. De Vlaamse overheid voerde die regel in omdat verhuurders vastliepen bij erfgenamen die niets ondernamen, onbekend waren of de erfenis weigerden.
Volgens een toelichting over overleden huurders eindigt de huur bij contracten vanaf 2019 aan het einde van de tweede maand na het overlijden, tenzij de erfgenamen laten weten dat ze de huur voortzetten. De verhuurder heeft dan recht op een vergoeding van één maand huur. Blijft er inboedel achter en zijn er geen erfgenamen die iets doen, dan kan de verhuurder aan de vrederechter vragen om een curator aan te stellen. Die beschrijft en verkoopt de inboedel. In hetzelfde verzoek kan de verhuurder ook vragen om de huurwaarborg vrij te geven.
Voor families betekent dat: de tijd is beperkt. Binnen een paar weken moet je beslissen, de inboedel sorteren en de woning leeg en proper teruggeven.

In Brussel
In Brussel eindigt de huur automatisch als de woning na het overlijden leegstaat en de huur twee maanden niet betaald is. Dat geldt ook voor oudere contracten. Daarna mag de verhuurder vrij over het pand beschikken. Volgens dezelfde toelichting moet hij wel de regels van bewaargeving volgen. Dat wil zeggen dat hij de achtergebleven goederen moet bewaren en eventueel teruggeven aan erfgenamen die de erfenis niet weigeren.
Hoe je een huurwoning correct leegmaakt en desinfecteert voor de sleuteloverdracht, lees je in onze gids over huurwoningen ontruimen.
Gedwongen ontruiming: vonnis en gerechtsdeurwaarder
Voor vastgoedbeheerders, advocaten en verhuurders is dit de kern van de wetgeving. Een ontruiming kan alleen plaatsvinden op basis van een uitvoerbare titel, zoals een vonnis, een authentieke akte of een dwangschrift. Een verhuurder of eigenaar mag een huurder nooit zelf uit de woning zetten. In een huurzaak beveelt meestal de vrederechter de ontruiming, en een gerechtsdeurwaarder voert ze uit.
De belangrijkste regels:
- Ook niet met een clausule in het contract. Een verhuurder mag een huurder die niet betaalt niet eenzijdig buitenzetten, zelfs niet als dat als sanctie in de huurovereenkomst staat, aldus Vlaanderen.be over uithuiszetting.
- Een maand na de betekening. Na het vonnis geldt in principe een termijn van een maand vanaf het moment dat het vonnis officieel aan de huurder is bezorgd. De rechter kan die termijn korter of langer maken.
- Vijf werkdagen vooraf verwittigen. De gerechtsdeurwaarder moet de exacte datum minstens vijf werkdagen op voorhand meedelen.
- Niet 's nachts en niet in het weekend. De deurwaarder mag niet ontruimen tussen 21 en 6 uur, en ook niet op zaterdagen, zondagen of feestdagen.
- Goederen op straat. Bij de ontruiming zet de deurwaarder alle goederen op de openbare weg. De gemeentediensten vernietigen goederen die kunnen bederven. De gemeente kan bepaalde goederen maximaal zes maanden opslaan en rekent de opslagkosten door aan de verhuurder.
Na de deurwaarder blijft de eigenaar vaak achter met een woning die vervuild is, stinkt of vol afval ligt. Dat deel regelt de wet niet voor je. Dan begint het werk van een ontruimings- en reinigingsploeg.
Afval en inboedel: wat mag waar naartoe?
Voor veel families is dit de grootste verrassing. OVAM, de Vlaamse afvalmaatschappij, noemt alles wat vrijkomt bij het leegmaken van een gebouw inboedelafval. Daarvoor gelden duidelijke regels:
- Hergebruik eerst. Goederen in goede, propere staat die nog bruikbaar zijn, moeten via hergebruikkanalen worden ingezameld.
- Kleine hoeveelheden van een particulier gaan via het recyclagepark. Dat heet het huishoudelijke circuit.
- Grote hoeveelheden gaan via een containerservice en vallen onder de regels voor bedrijfsafval.
- Wie sorteert, is verantwoordelijk. Neemt een opruimdienst de ontruiming en sortering op zich, dan is die dienst volgens OVAM de afvalstoffenproducent, omdat het afval uit zijn werk voortkomt.
- Zelf een container huren betekent dat je als particulier onder de regels voor bedrijfsafval valt. Voor een container op straat heb je toestemming van de gemeente nodig, volgens het politiereglement.
Wie een volledige woning zelf leegmaakt, wordt dus plots verantwoordelijk voor afvalstromen, containers en toelatingen. Bovendien zitten er in een woning vaak producten die niet bij het grofvuil horen, zoals verf, medicijnen, spuitbussen of chemicaliën. Hoe je correct sorteert, lees je in onze artikels over afvalscheiding bij ontruiming en gevaarlijk afval verwijderen.
Vervuilde of onveilige woning: wat mag de burgemeester?
Sommige woningen zijn zo vervuild dat ze een gevaar vormen, bijvoorbeeld bij extreme verzameldrang, ongedierte, uitwerpselen, schimmel of na een overlijden dat lang onopgemerkt bleef. Dan kan de overheid ingrijpen.
Bij acuut gevaar
Volgens artikel 135, §2 van de Nieuwe Gemeentewet kan de burgemeester bij acuut gevaar voor de veiligheid of gezondheid van bewoners, buren of voorbijgangers alle nodige maatregelen nemen. Denk aan een bevel tot ontruiming of een onbewoonbaarverklaring. De gewone procedure gaat in noodsituaties niet snel genoeg, zo legt Vlaanderen.be uit. De maatregelen moeten wel in verhouding staan tot het risico.
Ongeschikt of onbewoonbaar
Buiten noodsituaties regelt de Vlaamse Codex Wonen hoe een woning ongeschikt of onbewoonbaar wordt verklaard, op basis van een conformiteitsonderzoek. Dat is een technische controle van de woningkwaliteit. In Brussel verbiedt de Brusselse Huisvestingscode om een woning te verhuren die niet voldoet aan de basisvereisten voor veiligheid, gezondheid en uitrusting.
Voor eigenaars en vastgoedbeheerders is de les eenvoudig: een vervuilde woning grondig laten reinigen is vaak de eerste stap om ze weer bewoonbaar of verhuurbaar te maken. Meer daarover lees je in wanneer een pand onbewoonbaar wordt verklaard.
Stappenplan: de woning van een overleden ouder leegmaken
Dit is de volgorde die we families aanraden.
- Maak de woning veilig. Gaat het om een lijkvinding of een overlijden dat lang onopgemerkt bleef, dan zijn er biologische risico's en is er geurhinder. Ga dan niet zelf poetsen. Wij komen met beschermingsmiddelen en kunnen volgens onze werkwijze binnen twee uur ter plaatse zijn.
- Contacteer de notaris. Laat nagaan of er een testament is en bespreek of je de erfenis aanvaardt, weigert of aanvaardt onder voorrecht van boedelbeschrijving. Geef of verkoop niets voor dat duidelijk is.
- Breng de inboedel in kaart. Maak foto's en een lijst, en leg belangrijke papieren, juwelen, foto's en waardevolle stukken apart. Spreek met de andere erfgenamen af wie wat krijgt.
- Verwittig de verhuurder als het een huurwoning is. Houd rekening met de termijnen van je gewest. Laat weten wanneer de woning leeg zal zijn.
- Laat de ontruiming uitvoeren. Een opruimdienst die sorteert, zorgt voor hergebruik en afvoer en neemt als afvalstoffenproducent die verantwoordelijkheid van je over. Vraag een offerte op maat.
- Laat reinigen en ontgeuren. Een lege woning is nog geen propere woning. Na een overlijden, bij rookschade of na jaren vervuiling is dieptereiniging en geurverwijdering nodig voor je de sleutels teruggeeft of de woning verkoopt.
- Maak de woning klaar voor de volgende stap. Bij verkoop of nieuwe verhuur maak je de woning verkoop- of verhuurklaar. Zie ook onze gids over een woning verkoopklaar maken.
Woningontruiming door 't Vetzakske
Wij nemen de praktische kant van de ontruiming volledig van je over: leegmaken, sorteren, afvoeren en reinigen, discreet en met respect voor de persoonlijke spullen van wie overleden is. We werken voor families, vastgoedbeheerders, verzekeraars, notarissen en advocaten, en zijn 24/7 bereikbaar.

Onze gepubliceerde prijzen:
| Dienst | Prijs |
|---|---|
| Woningontruiming en -reiniging | vanaf € 1.200 |
| Opkuis na overlijden (lijkvinding) | vanaf € 950 |
| Geurverwijdering / ontgeuren | vanaf € 1.000 |
| Woning verkoop- of verhuurklaar maken | vanaf € 400 |
| Elk bijkomend uur | € 50 per uur |
Bekijk alle diensten en tarieven op onze prijzenpagina, of lees meer over het ontruimen en kuisen van een woning. Wat een opkuis na overlijden precies kost, lees je in kosten opkuis na overlijden.
Onze kijk: de wet regelt wie beslist, niet wie het werk doet
De wetgeving rond ontruiming gaat bijna volledig over één vraag: wie mag beslissen? De erfgenamen, de notaris, de vrederechter, de deurwaarder, de burgemeester. Over wat er daarna moet gebeuren, zegt ze weinig. Wie draagt dertig jaar huisraad naar buiten? Wie sorteert wat herbruikbaar is? Wie verwijdert het gevaarlijke afval en krijgt de geur uit de muren?
Daar staan families vaak alleen voor, op het moment dat ze het minst kunnen hebben. Wij zien onze rol als het stuk dat na de beslissing komt. De notaris en de erfgenamen bepalen wat er gebeurt. Wij zorgen dat het veilig, correct en discreet gebeurt, met beschermingsmiddelen en milieuvriendelijke producten.
Ons advies aan elke familie: maak eerst de juridische keuzes met de notaris en geef daarna het praktische werk uit handen. Zo hoef je niet tegelijk te rouwen en containers te regelen.
lion
Veelgestelde vragen
Mag ik de woning van mijn overleden ouder meteen leegmaken?
Als erfgenaam word je automatisch mede-eigenaar van de inboedel, maar je beslist samen met de andere erfgenamen. Overleg eerst met de notaris voor je iets verkoopt of weggeeft, zeker als je twijfelt of je de erfenis wilt aanvaarden. De woning laten reinigen of veiligstellen kan wel meteen.
Mag een verhuurder de spullen van een overleden huurder weggooien?
Niet zomaar. In Vlaanderen kan de verhuurder bij achtergebleven inboedel aan de vrederechter vragen om een curator aan te stellen die de goederen beschrijft en verkoopt. In Brussel moet de verhuurder de regels van bewaargeving volgen en de goederen eventueel teruggeven aan de erfgenamen.
Mag een eigenaar een huurder zelf uit de woning zetten?
Nee. Een ontruiming kan alleen met een uitvoerbare titel, meestal een vonnis van de vrederechter, en een gerechtsdeurwaarder voert ze uit. Dat geldt ook als het huurcontract iets anders zegt.
Moet ik zelf een container aanvragen bij de gemeente?
Als je zelf een container voor de deur zet, heb je een toelating van de gemeente nodig en val je onder de regels voor bedrijfsafval. Laat je een opruimdienst sorteren en afvoeren, dan is die dienst de afvalstoffenproducent en hoef jij dat niet zelf te regelen.
Bronnen
Burgerlijk Wetboek, boek 4: Erfenissen, schenkingen en testamenten (Justel) Regelingen bij een overlijden (Vlaanderen.be) Een aangifte van nalatenschap indienen (FOD Financiën) Vlaams Woninghuurdecreet: overlijden van de huurder (publicaties.vlaanderen.be) Huurder is overleden, maar er zijn geen erfgenamen (MijnTipsEnAdvies.be) Ontruiming: wat je moet weten (Gerechtsdeurwaarders.be) Uithuiszetting (Vlaanderen.be) Inboedelafval (OVAM) Artikel 135 Nieuwe Gemeentewet toepassen (Vlaanderen.be) Vlaamse Codex Wonen (Justel) Brusselse Huisvestingscode (be.brussels)
